Jak uzyskać interpretację ogólną?

Interpretacja podatkowa to najbezpieczniejsze dla podatnika źródło informacji. Zastosowanie się do wydanej przez Ministra Finansów interpretacji pozwala uniknąć negatywnych konsekwencji zarówno na gruncie podatkowym, jak i karnoskarbowym. W związku z nowelizacją Ordynacji Podatkowej, w razie rozbieżności w stanowiskach organów podatkowych, można także wystąpić z wnioskiem o wydanie interpretacji ogólnej.

Do niedawna jedyną możliwością uzyskania wyczerpującego wyjaśnienia przepisów podatkowych wraz ze wskazaniem prawidłowego postępowania w określonych okolicznościach było wystąpienie o wydanie interpretacji indywidualnej. Od pierwszego stycznia 2012 roku każdy podatnik może wystosować wniosek o wydanie interpretacji ogólnej, mającej powszechne zastosowanie. Ma to na celu ujednolicenie orzecznictwa, jak również stosowania prawa podatkowego. Należy jednakże pamiętać o pewnych, związanych z tym, ograniczeniach.
Interpretacja ogólna wydawana jest w przypadku wykazania braku spójności w postępowaniu organów podatkowych
Najważniejszym ograniczeniem, związanym z interpretacjami ogólnymi jest fakt, że wydawane są one w przypadku nieścisłości w egzekwowaniu przepisów, a także w szeroko rozumianym orzecznictwie podatkowym. Warunkiem uzyskania omawianego stanowiska jest wskazanie istnienia niejednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej w takich samych stanach faktycznych i prawnych.
Korzyści, wynikające z uzyskania interpretacji ogólnej
Ponieważ decyzja o wydaniu interpretacji ogólnej stanowiła dotychczas subiektywną inicjatywę Ministra Finansów, pomimo wielu rozbieżności w stosowaniu regulacji prawnych, rzadko
i niechętnie decydowano się na tę formę interpretowania przepisów. W konsekwencji niewiele takich stanowisk zostało wydanych.
Fakt, że od nowego roku każdy podatnik, płatnik i inkasent może wystąpić o wydanie stosownej interpretacji pociąga za sobą wiele korzyści. Interpretacje ogólne stanowią istotne zabezpieczenie przed ryzykiem podatkowym. Oznacza to, że zastosowanie się do wskazówek zawartych w interpretacji tego typu nie może podatnikowi zaszkodzić. Ogólne interpretacje podatkowe są powszechne i każdy może się na nie powołać dochodząc swoich praw oraz wyjaśniając przyjęty sposób realizacji obowiązków podatkowych.
Interpretacja ogólna zostanie wydana, chyba że…
Pomimo, iż w przypadku złożenia wniosku dotyczącego interpretacji ogólnej organ podatkowy zobowiązany jest do jego rozpatrzenia w terminie 3 miesięcy, nie zawsze zostanie ona wydana. Stanie się tak w sytuacji, gdy w zakresie spraw, które mają zostać wyjaśnione w drodze interpretacji, toczy się postępowanie podatkowe lub postępowanie kontrolne organu kontroli skarbowej. Analogicznie, w formie interpretacji ogólnej nie zostanie wyjaśnione stanowisko organu podatkowego w momencie, gdy na budzące wątpliwości decyzje lub postanowienie wniesiono odwołanie lub zażalenie.
Wniosek o wydanie interpretacji ogólnej należy złożyć na specjalnym formularzu
Podatnik, który zdecyduje się na złożenie wniosku o wydanie interpretacji ogólnej, zobowiązany jest do złożenia odpowiedniego wniosku. Należy przedstawić w nim budzące kontrowersje zagadnienia, a także wskazać przepisy prawa wymagające określenia stanowiska organu podatkowego. Oznacza to, że podatnik musi zaznaczyć niejednolite stosowanie przepisów w określonych decyzjach, postanowieniach, wyrokach, a także wydanych już interpretacjach indywidualnych w stosunku do jednakowych stanów faktycznych. Warto podkreślić, że podstawą do ubiegania się o wydanie jednolitego stanowiska są również nieścisłości w regulacjach dotyczących zdarzeń przyszłych w odniesieniu do obecnego stanu prawnego. Do tego celu służą formularze ORD-OG oraz załącznik ORD-OG/A, będący niejako uzupełnieniem tego pierwszego, w przypadku, gdy okaże się on niewystarczający do przedstawienia problemu.

Dominik Mędrzycki, księgowy Tax Care

Konsekwencje wystawienia pustej faktury

Wystawienie faktury, która nie dokumentuje faktycznie wykonanej transakcji to poważne problemy. Jeśli faktura zostanie przekazana, tzn. wprowadzona do obrotu prawnego, podatek w niej wykazany trzeba wpłacić na konto urzędu. Jednocześnie faktura taka nie daje prawa do odliczenia podatku naliczonego w niej wykazanego.

Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą zobowiązani są do sporządzania dokumentacji obrazującej zaistniałe zdarzenia gospodarcze, w szczególności transakcje sprzedaży. Podatnicy podatku od towarów i usług w tym celu wystawiają faktury VAT. Stanowiąc one dowód księgowy, na podstawie którego obliczana jest wysokość zobowiązania wobec fiskusa.
Niestety dość często zdarzają się różnego rodzaju pomyłki. W zależności od tego, czym skutkuje błędny zapis dokonuje się stosownych korekt. Jednakże co w sytuacji, gdy wystawiona faktura wskazuje zdarzenia gospodarczego, które nie miało miejsca w rzeczywistości?
Obowiązek podatkowy wynikający z pustej faktury
W momencie, gdy na wystawionej fakturze zawarta zostanie kwota podatku, automatycznie powstaje zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług względem organu podatkowego. Nie ma znaczenia fakt, że dokument ten nie stanowi potwierdzenia realnej transakcji. Stanowisko to zostało zaprezentowane w wielu interpretacjach podatkowych. Przykładem może tu być, między innymi, wyrok WSA w Bydgoszczy o sygnaturze I SA/Bd 901/09, z którego jednoznacznie wynika, że dla powstania obowiązku podatkowego nie jest niezbędne zaistnienie sprzedaży, lecz wystarczy wystawienie faktury z kwotą podatku.
Z drugiej strony należy podkreślić, że nie w każdym przypadku zapłata podatku wykazanego na pustej fakturze jest konieczna. Wszystko zależy od tego, czy faktura została wprowadzona do obrotu. Dokument jedynie sporządzony który nie został wprowadzony do obrotu prawnego nie stanowi podstawy do zapłaty podatku. Analogiczne stanowisko zajął
Dyrektor Izby Skarbowej
w Warszawie w interpretacji indywidualnej o sygnaturze akt IPPP2/443-17/10-2/MM.
Wpłata bez deklaracji
Analizując obowiązki podatnika wynikające z faktur, należy pamiętać, że deklaracje VAT nie uwzględniają pustych faktur. Skutkuje to tym, że należna kwota podatku, wynikająca z tych dokumentów powinna zostać uiszczona w terminie do 25. dnia następnego miesiąca. Wartość ta nie podlega rozliczeniu podatkowemu z uwzględnieniem podatku naliczonego.
Ponadto, w deklaracjach VAT nie należy wykazywać ewentualnych faktur korygujących wystawionych do faktur określanych jako puste. Potwierdzenie odbioru faktury korygującej nie stanowi w tym przypadku podstawy do obniżenia kwoty podatku należnego w rozliczeniu za miesiąc, w którym sprzedawca otrzymał to potwierdzenie. Wynika to z tego, że obowiązek zapłaty podatku wykazanego w fakturze jest niejako oderwany od regulacji dotyczących obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego. Wystawienie przez podatnika faktury korygującej uprawnia do zwrócenia się do właściwego miejscowo urzędu skarbowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty pod warunkiem wcześniejszej zapłaty podatku.
Brak możliwości odliczenia VAT
Ponadto istotne jest, że podatek wykazany na fakturach niedokumentujących rzeczywistej sprzedaży nie podlega odliczeniu. Wynika to wprost z zapisu artykułu art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług, w myśl którego wystawione faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.

Dominik Mędrzycki, księgowy Tax Care

Kiedy nieodpłatne świadczenie usług podlega opodatkowaniu VAT?

Mechanik, który naprawia własny samochód, gdy wykorzystuje do tego narzędzia od których odliczył VAT powinien taką czynność opodatkować naliczając VAT, jeśli nie jest podatnikiem VAT zwolnionym. Również fryzjer, który płaci VAT, czesząc swoją siostrę powinien pamiętać o naliczeniu VAT-u.

Na ile jest to realne pozostanie poza rozważaniami tego tekstu. Taka jest konstrukcja tego podatku. Ma być neutralny dla przedsiębiorcy i obciążać ostatecznego konsumenta. Nawet gdy występuje w jego roli sam świadczący usługi. Opodatkowaniu VAT podlegają tylko czynności odpłatne, w tym odpłatne świadczenie usług. Nie zawsze jest jednak tak, że gdy przedsiębiorca świadczy usługę nie oczekując w zamian za to wynagrodzenia, to czynność taka jest nieodpłatna w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług.
Dwa rodzaje świadczeń
Za odpłatne świadczenie usług uznawane są dwa rodzaje świadczeń – użycie towarów przedsiębiorstwa oraz nieodpłatne świadczenie usług. Ważne jest ich rozróżnienie gdyż dla każdego z nich przewidziane zostały odmienne okoliczności, które decydują o przypisaniu tym czynnościom charakteru odpłatnego a w efekcie konieczność opodatkowania VAT-em. Jako użycie towarów należy uznać takie sytuacje, w których przedsiębiorca pozwala korzystać ze swojego majątku. Sam nie wykonuje natomiast żadnej pracy, na przykład właściciel fitness klubu udostępnia nieodpłatnie urządzenia do ćwiczeń znajomym. Drugi przypadek polegający na świadczeniu usług wystąpi, gdy przedsiębiorca korzystając z majątku przedsiębiorstwa lub chociażby własnych umiejętności wykonuje prace rodzajowo zbieżne z jego działalnością gospodarczą na przykład architekt przygotowuje projekt domu dla brata.
Użycie towarów, gdy przysługiwało prawo do odliczenia
Pierwszy przypadek uznania świadczonych usług za odpłatne wiąże się z użyciem towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza. Stanie się tak w szczególności w sytuacji, gdy użycie to służy celom osobistym przedsiębiorcy lub jego pracowników (w tym byłych pracowników), wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, czy członków spółdzielni a także ich domowników. Są to przykładowe sytuacje korzystania z majątku przedsiębiorstwa, które ustawa uznaje za dokonane w innym celu niż prowadzone przedsiębiorstwo. Do opodatkowania tych czynności VAT-em konieczne jest wystąpienie drugiego warunku – istnienia prawa do odliczenie (chociażby w części, jak np. przy odliczeniu VAT-u od samochodu osobowego) przy nabyciu towarów, które są udostępniane do takiego używania. Jeśli kupując dany towar przedsiębiorca nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego, nie musi martwić się o VAT udostępniając go do innych celów niż jego przedsiębiorstwo. Również gdy podatnik odliczył podatek naliczony, ale świadczone nieodpłatnie usługi są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, wówczas czynności takie nie podlegają opodatkowaniu VAT.

Świadczenie usług zawsze z VAT
Drugi przypadek świadczenia usług, za które chociaż przedsiębiorca nie uzyskuje wynagrodzenia, to jest uznawane za podlegające opodatkowaniu odpłatne świadczenie, to nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika. Nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia prawo do odliczenia. Nawet gdy przedsiębiorcy nie przysługiwało prawo do odliczenia również powinien naliczyć VAT do wartości rynkowej świadczonych przez siebie usług i wykazać go w deklaracji a następnie wpłacić do urzędu skarbowego.
Chyba, że świadczymy dla własnej firmy
Opodatkowaniu nie podlega jednak usługa wykonana przez przedsiębiorcę dla samego siebie ale jeśli dotyczy jego działalności gospodarczej. Stanowisko takie potwierdza interpretacja Izby Skarbowej w Łodzi (nr IPTPP2/443-559/11-2/JM). Zdaniem organu świadczenie na własną rzecz nie jest usługą, gdyż nie występuje wówczas konsument usługi (odbiorca świadczenia). Świadczenie zakłada bowiem istnienie podmiotu będącego jego odbiorcą (konsumentem usługi). Musi to być podmiot inny niż wykonujący usługę. Stan faktyczny dotyczył jednak sytuacji, w której przedsiębiorca prowadząc okręgową stację kontroli pojazdów, dokonywał okresowych badań technicznych samochodów należących do jego firmy. W takim przypadku świadczenie nie tylko jest związane z prowadzoną działalnością ale w dodatku faktycznie nie ma konsumenta, gdyż sama firma, która świadczy takie usługi nim nie będzie. Interpretacji ze względu na specyficzny stan faktyczny nie można niestety rozciągnąć do sytuacji, w której przedsiębiorca w prowadzonej stacji wykonywałby badania swojego prywatnego auta. Ustawa o VAT wyraźnie wskazuje, że odpłatne świadczenie wystąpi między innymi, gdy dokonane zostanie w celach osobistych podatnika.

Małgorzata Jawińska, księgowa Tax Care

Kiedy można ponownie skorzystać ze zwolnienia podmiotowego w VAT?

Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą, podlegającą opodatkowaniu VAT powinni uwzględnić możliwość skorzystania ze zwolnienia podmiotowego, przysługującego pod warunkiem spełnienia określonych w ustawie wymagań. W przypadku utraty tego prawa lub jeśli przedsiębiorca sam z niego zrezygnował na powrót do zwolnienia musi czekać, i to rok.

Powrót nie wcześniej niż po roku
W 2011 r. limit sprzedaży uprawniający do zwolnienia podmiotowego wynosi 150 tys. złotych (dla osób, które rozpoczęły działalność w trakcie roku kwotę tę przyjmuje się proporcjonalnie do ilości miesięcy, jakie zostały w danym roku). Osoby, które zrezygnowały z tego zwolnienia lub przekroczyły obowiązujący limit mogą ponownie skorzystać ze zwolnienia. Zrobią to jednak nie wcześniej niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utracili prawo do zwolnienia lub sami z niego zrezygnowali. Warunkiem jest nieprzekroczenie wspomnianego limitu 150 000 zł.
Aktualizacja do 7 stycznia
Zwolnienie podmiotowe jest określane na cały rok kalendarzowy. Wyjątkiem są tu podatnicy, którzy rozpoczynają działalność w trakcie roku. Oznacza, to że powrócić do zwolnienia można tylko od stycznia kolejnego roku (jeśli w poprzednim roku opodatkowana sprzedaż nie przekroczyła 150 000 zł). W tym celu trzeba złożyć zgłoszenie aktualizacyjne na formularzy VAT-R, w którym zmieni się status podatnika z podatnika VAT zwolnionego na podatnika VAT czynnego. W tym przypadku zgłoszenie trzeba złożyć do 7 stycznia.
Przykład: Adam w lutym 2010 r. zrezygnował ze zwolnienia. Teraz chciałby jednak ponownie z niego skorzystać. Roczny okres liczy od 31 grudnia 2010 r. Od 1 stycznia 2012 r. może ponownie korzystać ze zwolnienia, jeśli w 2011 r. jego sprzedaż podlegająca opodatkowaniu (bez kwoty podatku) nie przekroczy 150 000 zł. Musi pamiętać by złożyć zgłoszenie do 7 stycznia 2012 roku.
Uwaga! Nie ma możliwości powrotu do zwolnienia w trakcie roku. Nawet jeśli upłynie wskazany w ustawie minimalny okres jednego roku (liczonego od końca roku, w którym nastąpiło zwolnienie lub zrezygnowaliśmy ze zwolnienia).
Oznacza to, że we wskazanym przykładzie Adam nie będzie mógł skorzystać ze zwolnienia od lutego czy kwietnia 2012 r. W tym celu zmuszony będzie opodatkowywać wykonywane przez siebie czynności do końca 2012 r. i ponownie sprawdzić, czy nie przekroczył limitu 150 000 zł, tym razem w 2012 roku. Do zwolnienia mógłby wrócić dopiero od stycznia 2013 roku.
Zwolnienie nie dla wszystkich
Rozpatrując możliwość skorzystania ze zwolnienia podmiotowego trzeba pamiętać, że są grupy podatników, którzy nie mogą z niego korzystać i to bez względu na limit sprzedaży. Można tu wskazać na przykład przedsiębiorców dokonujących dostawy wyrobów z metali szlachetnych, towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym (z wyjątkiem energii elektrycznej), albo świadczących usługi prawnicze, w zakresie doradztwa a także usługi jubilerskie.
Zanim zrezygnujesz – policz
Zwolnienie podmiotowe jest dobrym rozwiązaniem dla tych osób, które na potrzeby swojej działalności gospodarczej nie dokonują np. znacznych zakupów. Trzeba pamiętać, że korzystając ze zwolnienia podmiotowego nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego. U niektórych podatników rozliczanie VAT jest korzystne (np. u podatników zgłoszonych do VAT-UE, którzy dokonują dostaw i świadczą usługi dla odbiorców zagranicznych zgłoszonych do VAT-UE) właśnie z uwagi na możliwość pełnego odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur zakupowych oraz możliwość wystąpienia o jego zwrot. Co prawda VAT, którego przedsiębiorca nie ma prawa odliczyć, zaliczy do kosztów uzyskania przychodów jednak nie pozwoli mu to na pełne zniwelowanie ekonomiczne ciężaru tego podatku.

Dominik Mędrzycki, księgowy Tax Care

Jak opodatkować przychody uzyskiwane przez osoby fizyczne z udziału w spółce osobowej?

Chociaż działalność gospodarczą prowadzi spółka nie mająca osobowości prawnej, to wspólnicy rozliczają swój przychód z udziału w takiej spółce jako z działalności gospodarczej wykonywanej osobiście.

Opodatkowanie dochodów uzyskanych w związku z posiadanymi udziałami w spółce osobowej budzi wiele kontrowersji. Rozważania dotyczące tego aspektu, należy zacząć od wskazania, że to spółka, a nie tworzący ją podatnicy, prowadzi działalność gospodarczą generującą przychody. Oznacza to, że jeżeli spółka prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, to analogicznie przychody wspólnika wynikające z udziału w takim podmiocie gospodarczym uznawane są za przychody ze źródła, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza.
Działalność gospodarczą prowadzi spółka, przychody z działalności są wspólnika
Wynika to bezpośrednio z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w myśl których za działalność pozarolniczą uważa się działalność zarobkową prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do przychodów z innych źródeł. W związku z tym można jednoznacznie stwierdzić, że wspólnicy spółek osobowych niewątpliwie nie prowadzą działalności gospodarczej we własnym imieniu, gdyż działalność ta prowadzona jest przez podmiot gospodarczy, jakim jest wspomniana spółka osobowa. Jednak w takiej sytuacji przychody wspólnika z udziału w takiej spółce, ustawa uznaje za przychody z działalności gospodarczej.
Zakres pojęcia udziału w podmiocie gospodarczym
Podatnik powinien pamiętać, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie precyzuje jednoznacznie zakresu pojęcia udziału w spółce osobowej, stanowiącego podstawę określenia wysokości dochodu każdego ze wspólników. Regulacje dotyczące tego zagadnienia zostały zawarte w kodeksie spółek handlowych oraz kodeksie cywilnym. W myśl wspomnianych aktów prawnych odpowiedzialność wspólników tworzących jednostkę gospodarczą powinna zostać określona w umowie spółki, dotyczy to zarówno zysków jak i ponoszonych strat. Warto zauważyć, że w zależności od rodzaju podmiotu gospodarczego, jak również treści samej umowy, wspólnicy ponoszą odpowiedzialność w różnym stopniu, zawsze jednak jest to odpowiedzialność solidarna.
Określenie wartości dochodu najpierw dla spółki, dopiero później dla wspólników
Bardzo istotnym wydaje się fakt, iż wspólnicy spółek osobowych opodatkowani na zasadach ogólnych ustalają swój dochód w dość specyficzny sposób. Podatnik powinien pamiętać, że wartość przychodów uzyskanych z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, tak samo jak koszty z tym związane, określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku.
Warto podkreślić, że najpierw należy ustalić wartość dochodu, jaki wygenerowała spółka, tak jakby to ona była podatnikiem. Dopiero później, na zasadzie proporcji wynikającej z prawa do udziału w zysku spółki, ustala się dochód poszczególnego wspólnika. Należy pokreślić, że wspomniany udział powinien zostać określony w umowie spółki, a w przypadku, gdy umowa nie reguluje tej kwestii, stosuje się stosowne wartości, przewidziane w kodeksie cywilnym oraz spółek handlowych.
Dopiero od tak ustalonej kwoty obliczyć należy wartość zobowiązania podatnika względem organu podatkowego.
Sposób opodatkowania
Analizując sposób opodatkowania dochodu uzyskiwanego przez osoby fizyczne, będące wspólnikami spółek osobowych, należy podkreślić, że zastosowanie mają w tym przypadku regulacje ustawy
o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynika z tego, że podatnik ma do dyspozycji kilka form opodatkowania. Podatnik powinien bowiem mieć na uwadze fakt, że nie każda forma opodatkowania przewidziana jest dla wszystkich rodzajów prowadzonej działalności gospodarczej. Należą do nich opodatkowanie na zasadach ogólnych według skali podatkowej, podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, a także opodatkowanie na zasadach karty podatkowej.
Warto jednakże zauważyć, że mimo, iż przepisy prawa podatkowego nie określają tego wprost, ale w praktyce przyjęło się, że wspólnicy zobowiązani są do podjęcia jednomyślnie decyzji odnośnie tego, w jakiej formie będą regulować zobowiązanie wobec organu podatkowego z tytułu podatku, a ściślej mówiąc, czy będą płacić podatek dochodowy według zasad ogólnych, czy określony na zasadach ryczałtu. Oznacza to, że nie mogą się rozliczać w różny sposób. Takie stanowisko prezentują organy podatkowe w wydawanych przez siebie interpretacjach podatkowych.
(Podstawa prawna: art. 5b, 8, 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych )

Adam Bujalski, księgowy Tax Care

« Previous Page